عملیات پایانی
عمليات پایانی در فرآيند توليد محصولات شيشه ای، شامل عمليات پوشش دهی و عمليات حرارتی تنش زدايي و کنترل کیفیت می باشد .
عملیات پوشش دهی
اكثر شيشه های مظروف برای حداقل سازي خراش های سطحي پوشش دهي مي شوند. پوشش مقاوم به خراشيدگی، شامل لايه نازك و تقريبا بی رنگي از اكسيد تيتانيوم يا قلع است كه روي سطح شيشه نشانده مي شود. لايه اكسيد تيتانيوم يا قلع، در مرحله بعد بوسيله مواد نرم کننده ای مانند پلي اتيلن پوشانده مي شود. پوشش های مذکور بر روی ظروف شيشه ای، تحت تأثير فرآيندهاي خارجي نظير پاستوريزاسيون آسيب نمي بينند.
عمليات حرارتی تنش زدايي
عمليات حرارتی تنش زدايي، فرآيندي است كه در آن محصول شيشه ای به منظور جلوگيري از اعمال فشارهاي زياد حرارتی به آرامي تا رسيدن به دماي محيط سرد مي شود. اگر يك محصول شيشه ای داغ بطور ناگهاني و به سرعت سرد گردد، ممكن است به راحتي در دماي محيط شکسته شود. اثر اين پديده در مورد محصولات شيشه ای با جداره هاي نازك كمتر بوده و اما در محصولات شيشه ای با جداره هاي ضخيم تاثير آن بسيار مهم خواهد بود. ميزان کرنش يا تغيير شکل نسبی در اثر اعمال تنشهای كششی و فشاری، كاملاً به سرعت عبور شيشه از محدوده دماي بحراني که اغلب حدود ۸۴۰ درجه فارنهایت است، بستگی دارد. سرد کردن آرام شيشه در خلال اين محدوده دمايي مقادير کرنش های اعمالی را كاهش مي دهد. عمليات حرارتی تنش زدايي براي كليه محصولات شيشه اي به استثناي الياف شيشه ای و محصولاتی با جداره هاي خيلي نازك مانند حباب لامپها انجام مي گيرد.
تنش زدايي و پوشش دهي محصولات شيشه اي مظروف
كليه محصولات شيشه اي مظروف بعد از فرآيند شكل دهي، در فرآيندی مشابه آنچه كه در بالا توضیح داده شد، تنش زدايي مي شوند. مشكلات حفظ دماي يكنواخت در طول فرآيند تنش زدايی، برای محصولات شيشه ای مظروف نيز مشابه با شيشه جام وجود دارد. در محصولات شيشه ای مظروف، مشکل غير يكنواختي دما بعلت تغييرات زياد در ضخامت و وزن قسمت های مختلف محصول شيشه ای پديد مي آيد. پيچيدگي شكل محصول و گراديانهاي بوجود آمده در دمای آن هنگام شكل دهی نيز موجب عدم يكنواختي دما مي شوند.
در همه انواع محصولات شيشه ای مظروف بايد ميزان تنشهاي فشاري سطح خارجي به منظور افزايش استحكام وكاهش پتانسيل شكستن محصول، تقليل يابد. به منظور حذف گراديانهاي دمايي و تنش هاي موجود در شيشه های مظروف، ابتدا اين محصولات در دماي ثابتي (دماي آنيلينگ) حرارت دهی مي شوند. بعد از مرحله حرارت دهی يکنواخت، ظروف شيشه ای به آرامی و با نرخ ثابتي خنک مي شوند به گونه ای که همچنان در محدوده مجاز دمای آنيلينگ قرار داشته باشند. پس از آن، نرخ سرد کردن محصول تا حدی که منجر به شکستن آن نشود، افزايش می يابد. ضخامت قسمت های مختلف محصولات شيشه ای مظروف و شكلهاي آنها بطور قابل توجهي متغير هستند. به همين ترتيب مشخصات و پارامترهاي فرآيند تنش زدايی نيز در آنها متفاوت می باشد. اين مشخصات اغلب توسط تجارب فني كارگران و مهندسان مجرب از شرايط حرارتی در طول تنش زدايی هر يک از محصولات توليدی تعيين مي شود. ميزان تنش باقيمانده و الگوی آن در محصول نهايي بايد به منظور نظارت و کنترل بر فرآيند بطور متناوب بررسی شود.
پس از انجام این مراحل عملیات کنترل کیفیت و بسته بندی صورت می پذیرد.